Op de boot en 3M

"Pro-actief" noemde dr. Ben ons. Wij zeggen: bedankt 3M.

Dr. Ben en zijn vrouw Mercy op Dodi eiland.

Zo werden we welkom geheten op Dodi eiland, met muziek en dans.

Boten

Van dr. Ben hebben we te horen gekregen dat de tocht met de Medical Boat van het ziekenhuis niet door gaat, omdat de boot op het droge ligt vanwege reparaties. Een alternatief zou kunnen zijn dat we een week langer in het ziekenhuis blijven, bij chirurgie. Maar dr. Ben had ook bedacht dat we dan een week met hem en de directeur van een kliniek uit de buurt op een boot kleine medische centra zouden kunnen bezoeken om te zien hoe men daar werkt. Na overleg hebben we  besloten dat we liever lekker aan het werk gaan, dan toekijken hoe anderen werken.
Met Dr. Ben, zijn vrouw en hun privé chauffeur Kenneth hebben we een cruise van een dag op de MV Dodi Princess gemaakt. Zij hadden ons hiervoor uitgenodigd. De boot lijkt op de veerboot van Harlingen naar Vlieland, maar dan met zwembad, bar-b-que, hele luide muziek en veel swingende mensen. Vooral de rijkere Ghanezen en Amerikaans toeristen zijn aan boord. In ruim 5 uur vaar je naar Dodi eiland (ook eigendom van de Volta River Authority) en terug.
De vrouw van dr. Ben, Mercy, woont de helft van het jaar in London en is heel westers. We hebben erg met haar gelachen, want ze snapt de verschillen in cultuur erg goed. Zo rook ze toen we ons bord vol gebarbequede kip hadden, aan haar eten. Dr. Ben vond dat echt niet kunnen in het openbaar, want dat is een belediging voor de kok in de Ghanese cultuur. In London en Nederland kan dat natuurlijk gewoon.
Hun hele familie is wel internationaal georiënteerd, want hun vier kinderen studeren ook in het buitenland (China, Amerika, U.K.) en dr. Ben studeerde bijvoorbeeld meer dan 10 jaar in Rusland en werkte zelfs 3 jaar in Rotterdam.

Tijdens deze ontmoeting hebben we dr. Ben ook de donatie, die we voor we vertrokken van 3M hadden gekregen, overhandigd. Na een mailtje van ons aan 3M voor een bijdrage voor het Central University College in Tema, waar dr. Ben directeur van de gezondheidsstudies is en hoofd van het departement van de physician assistantopleiding, werd dat aan ons toegestuurd. We kregen vijf gloednieuwe Littmann stethscopen van hen. Dr. Ben gaat zorgen dat ze in de skillslabs van de school terecht komen. 3M, nogmaals bedankt!

Op de boottocht hebben we ook Kenneth, de privé chauffeur van dr. Ben’s vrouw ontmoet. Een hele vriendelijke, slimme jongeman, die eigenlijk automonteur is. Als Mercy in Ghana is, rijdt hij haar altijd rond. Het verkeer in Ghana is echt anders (lees: gevaarlijker). De regels worden met voeten getreden en veel wegen zijn slecht. Hier in Akosombo is dat niet zo, maar dit is een rijke stad.
Voor onze weekendtrip met de familie (die ondertussen is gearriveerd) stelde Mercy voor dat we Kenneth zouden vragen voor ons te rijden. En dat wilde hij wel. Over trip later meer.

Kantine foto's

Aan het ontbijt. Dit is het enige tafeltje met een heel kleed.
Het is uit Holland geimporteerde Engelse aardbeienjam.

Lekker op Ghanese wijze met de handen kliederen.

Lucht van het mortuarium?

Ontbijt, lunch en diner zijn voor ons geregeld door dr. Ben. Voor de schappelijke prijs van 8 Cedi per dag totaal kunnen we drie maaltijden nuttigen in de kantine cq. restaurant van het ziekenhuis.
Als je de deur naar de ruimte open doet, moet je eigenlijk ongeveer een minuut je adem in houden of niet door je neus ademen vanwege een enorme penetrante lucht. Het ruikt er naar bijna dode mensen. Omdat het mortuarium achter de kantine is, denken wij dat daar de lucht vandaan komt. Deze theorie wankelt een beetje, want we roken ‘m ook al op 2 toiletten buiten het ziekenhuis en in een restaurant. Na een korte periode in die lucht, ruiken we m dus niet meer.
De kantine is een ruimte van ongeveer 8 x 5 meter met daarin een balie met vitrinekast met snoepjes, toiletpapier en tandpasta. Verder staan er zes vier-persoons tafels met gammele klapstoelen en plastic kleedjes, sommige onderdelen wat meer versleten dan de andere.
Voordat je kan eten, moet je je handen wassen met een groene zeep uit een Dreftfles, die naar kokos ruikt. En, zoals het bordje boven de kraan zegt: je mag niet je mond wassen aan de kraan/boven de wasbak. 
Na deze plichtpleging, kunnen  we gaan zitten en dan wordt ons eten gebracht, zoals we al eerder hadden verteld. Soms worden Ghanese mensen van een tafel ‘verjaagd’, zodat wij kunnen zitten. Zij moeten dan aan schuiven bij ander personeel uit het ziekenhuis. We vallen natuurlijk wel erg op hier…
Die ruimte waarin we eten is een wereld op zich. We maken er van alles mee. Zo zagen we al twee keer iemand bijna stikken in de graten die hier overvloedig in de vis zitten. Net voor we op wilden staan om een Heimlich-manoeuvre toe te passen, want verder niemand keek op van de naar adem snakkende personen, kwam het op Ghana Magic wijze weer goed.
Vanaf de typisch Ghanese (maar Made in China) plastic soepkommen staren ons regelmatig doffe vissenogen en naar lucht happende vissenbekken aan; gelukkig niet van onze tafel. Ons lunch- en dinermenu bestaat meestal uit rijst (Jollof rice, fried rice of plain rice) met kip. Al het vaste personeel krijgt in plaats van rijst meestal Banku of FuFu, wat gemaakt is van koolhydraatrijke gestampte/ gepureerde cassave. Er wordt dus rekening gehouden met onze Westerse afkomst.
Op vrijdag is de dag van het extraatje, dan krijgen we een gekookt ei. Dat is een welkome variatie op ons verder zeer voorspelbare ontbijt met brood, jam, koffie of thee. Zelfs de boter moeten we er nog steeds iedere dag bij vragen.
Soms eten we ons avondeten buiten de deur om te kunnen genieten van de al het lekkere dat Ghana te bieden heeft. We hebben al een paar leuke eettentjes ontdekt.

Protocollen zichtbaar gemaakt

Als we honger hebben, wijst het bord ons naar de Canteen.

Controle van de voortgang van een bevalling.

Als je het even niet meer weet tijdens een bevalling,
kan je altijd nog op de muur kijken.
Die bruine vlekken zijn pleisters/wijzigingen...

Nachtdienst

Dit weekend hebben we twee nachtdiensten gedraaid met de arts assistent O&G. Het grootste gedeelte van de tijd was het erg rustig. Er waren twee vrouwen die flink weeen hadden, maar we hebben de bevalling hiervan niet meer meegemaakt. Wel hebben we kunnen oefenen met het bepalen van de ontsluiting en de grootte en de ligging van het kind in de buik, dat was nieuw voor ons. In de huisartsenpraktijk maak je dat tegenwoordig niet meer mee.
De moeders hebben hun kindjes allemaal in hun bed liggen. Soms moet je goed in het bed kijken of de vrouw die er ligt al is bevallen of dat ze nog zwanger is. De kindjes worden in een lakentje gevouwen dat op de hoogte van de borsten van de moeder ligt. Zo kunnen ze als ze honger hebben, meteen aanhappen. Het hoopje mens is dus niet altijd zichtbaar tussen de lakens van het bed en de nachtkleding van de mama's.
Een vrouw die al een dag weeen had, moest toch echt bijna gaan bevallen. Op de afdeling is een verloskamer, waar de verloskundigen van de afdeling de ongecompliceerde bevallingen doen. De vrouw vertelde aan de verloskundige dat ze na haar vorige bevalling voor controle naar het ziekenhuis ging en dat toen een van haar andere kinderen is verongelukt. Tijdens het oversteken werd ze aangereden en haar kindje overleed ter plekke. Het verhaal werd in Twi verteld en we zagen de verloskundige schrikken en de vrouw zachtjes huilen. De verloskundige vertaalde de treurige gebeurtenis voor ons. Heftig hoor.
Tijdens de controle zagen we een litteken op de buik van de vrouw, de verloskundige vroeg haar ernaar en ze zei dat ze een keizersnede had gehad bij haar eerste kind. Echter bleek naderhand dat ze er al twee had gehad en dat dat eigenlijk een contra indicatie was om normaal (vaginaal) te bevallen. En het ging helemaal niet goed met haar nu tijdens deze bevalling. Uiteindelijk moest de vrouw alsnog met spoed een keizersnede krijgen. Wat voor ons als studenten interessant was; het was bijzonder om bij te kunnen zijn. Helaas, voor de vrouw, kreeg ze een ernstige bloeding die bijna niet meer te stoppen was. Haar baarmoeder was gescheurd en moest helemaal verwijderd worden om haar te kunnen redden. Gelukkig was alles goed met haar kindje.
Om het bloedverlies aan te vullen kreeg ze een bloedtransfusie, 5 zakken. Het systeem is Ghana is als volgt: als je bloed krijgt, geef je bloed. De patienten worden er na de ingreep op aangesproken door de arts dat er bloed terug moet komen of dat ze er voor moeten betalen. Dan hoeft natuurlijk de patient geen bloed te geven, maar wel de familie. De patienten mogen pas weg als dat geregeld is. Ze zijn hier heel streng over.

Wandeling naar de markt

Dit zijn allemaal pepertjes én Michelle.

Na de markt op weg naar huis. Let op de scheve bomen.

Ons uitzicht, terwijl we naar benenden liepen.

Onderhandelen over de prijs van 3 verse pepertjes.

Dat zijn zakjes tomatepuree. Dat is onmisbaar in de Ghanese keuken.

Dit is niet de grootste lading die we iemand zagen dragen.